Aktywne Towarzystwo Nautologiczne

   

Walne zebranie Polskiego Towarzystwa Nautologicznego

Polskie Towarzystwo Nautologiczne 2016-18 Grzybowski Marek

W  ostatnią sobotę października 2018 r. odbyło się Walne Zebranie Polskiego Towarzystwa Nautologicznego. Gościny członkom stowarzyszenie udzielił Wydział Nawigacji Uniwersytetu Morskiego w Gdyni. Zebranie otworzył prof. Marek Grzybowski, przewodniczący PTN witając uczestników i gości Towarzystwa, w tym Kpt. Wiesława Piotrzkowskiego, dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni oraz prof. dr h.c. Akademii Marynarki Wojennej Daniela Dudę, honorowego przewodniczącego Towarzystwa. Zebranie rozpoczęło się od złożenia kwiatów przed pomnikiem kontradmirała Kazimierza Porębskiego inicjatora budowy Polski Morskiej nad Bałtykiem i budowy morskiego portu wojennego i handlowego w Gdyni.

Ponad 65 lat.  Polskie Towarzystwo Nautologiczne rozpoczęło swoją działalność przed ponad 60-ciu laty. Z inicjatywy dr. Władysława Drapelli powołano w 1952 r. Podkomisję Nautologiczną, która działała w ramach Komisji Morskiej Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku. Doktora Drapellę wsparli wówczas m.in.: prof. Aleksander Rylke, kmdr Karol Zagrodzki oraz doc. Witold Urbanowicz. Ta grupa powołała  Komitet Organizacyjny Polskiego Towarzystwa Nautologicznego.  Pierwsze konstytucyjne zebranie PTN odbyło się w marcu 1957 r.). Nakreślono wówczas obszary aktywności i powołano 13-osobową Radę Główną, na czele której stanął Witold Urbanowicz, a funkcję sekretarza generalnego objął Władysław  Drapella. Ustalono wówczas, że celem Towarzystwa jest inicjowanie, prowadzenie i popieranie badań oraz popularyzacja wiedzy z zakresu nautologii, czyli historii rozwoju żeglugi, portów, handlu morskiego, budownictwa okrętowego, kultury morskiej i innych dziedzin związanych z morzem, a także wpływu tych czynników na kształtowanie się dziejów społeczeństw, szczególnie polskiego.

Oddziały i komisje. Duże zainteresowanie działalnością na rzecz Polski Morskiej w owym czasie i społecznikowskie zacięcie środowisk lokalnych sprawiło, że powołano wówczas oddziały PTN: szczeciński,  gdański, poznański, a nawet  krakowski oraz komitet organizacyjny oddziału warszawskiego Kierowali nimi: dr. Przemysław Smolarek, dr Władysław Drapella, prof. dr Ludwik Zabrocki i mgr inż. Hieronim Janczewski.

Rozpoczęto również działalność wydawniczą. Wydawano „Materiały z zakresu historii, techniki, gospodarki i terminologii morskiej” (3 roczniki, 1955-1957), „Biuletyn Nautologiczny”(8 roczników z lat 1958-1965), którego kontynuacją jest „Nautologia”. Ze względu na dużą aktywność badawczą wielu środowisk naukowych Wybrzeża i Polski powołano  komisje problemowe, przygotowujące zebrania i sesje naukowe. Były to : Komisja Historii i Żeglugi, której przewodniczył prof. dr Maciej Krzyżanowski, Historii Portów – prof dr Bolesław Kasprowicz, Historii Okrętownictwa – prof. Witold Urbanowicz, Historii Rybołówstwa – dr Kazimierz Siudziński, Historii Środowisk Nautycznych –prof. dr Kazimnierz Kubik.

Na początku 1971 r. rozpoczęła działalność Komisja Kultury Morskiej, która działała pod kierownictwem doc. dr. Andrzeja Piskozuba, która przekształciła się w Komisję Kultury Morskiej i Marynistyki, której animatorami byli Jan Tuczyńskiego i Barbara Skuratowicz. Pod egidą Towarzystwa działały zespoły badawcze: Zespół Pomorza Środkowego w Koszalinie, którym kierował Edwin Rozenkranz, Zespół Żeglugii Śródlądwej (Jerzy Danielewicz), a w ramach Komisji Środowisk Nautycznych działał Zespół Historii Ligi Morskiej. Komisją Historii  i Okrętownictwa kierował dr inż.  Jerzy Litwin, a Komisją Żeglugi i Portów dr Jan K. Sawicki. To z jego inicjatywy  uruchomiono program badawczy pt. „Historia Marynarki Handlowej”, któremu patronowali i który finansowali Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Wyższą Szkołę Morską w Gdyni.

Badania i publikacje.  Aktywna działalność badawcza członków Towarzystwa przekłada się na publikacje naukowe, które układają się jednorodne tematycznie cykle. W 1989 r. PTN wydało pierwszą książkę, publikację dr J. K. Sawickiego pt. „Podróże polskich statków 1939-1945”. Udaną kontynuację tematyki stanowi cykl „Kadry Morskie Rzeczypospolitej” i wielotomowa seria „Księgi Floty Ojczystej”.

Aktywność wielu środowisk naukowych, w tym ekonomistów, prawników, inżynierów i wspierających ich historyków z marynarki handlowej i wojennej oraz wsparcie środowisk gospodarczych sprawiły, że badania nad wieloma aspektami gospodarki morskiej nabrały wiatru w żagle. Wiele prac opublikowano w Wydawnictwie Morskim. Po jego upadku działalność wydawniczą kontynuują Jerzy Drzemczewski  w wydawnictwie Porta Mare oraz Henryk i Cezary Spigarscy w Oficynie Morskiej. Po upadku „Morza” przez kilka lat ukazywał się „Kurier Morski” wydawany przed Zbigniewa Burciu. Przez długi czas udało się Marynarce Wojennej RP utrzymywać wydawany od 1928 r. „Przegląd Morski” oraz „Banderę”. Warto również wspomnieć, że przez wiele lat ukazywała się ciesząca się wysokim poziomem merytorycznym i prestiżem „Technika i Gospodarka Morska”, a następnie „Budownictwo Okrętowe i Gospodarka Morska”.

Wodowanie „Nautologii” było ważną częścią programu Walnego Zebrania Polskiego Towarzystwa Nautologicznego. Prof. Bolesław Hajduk zaprezentował najnowszy 155 numer wydawnictwa, podkreślając, że Zeszyty Naukowe „Nautologia” znajdują się w wykazie czasopism naukowych oraz notowana w międzynarodowej bazie indeksacyjnej czasopism naukowych ICI Journals Master List. Eksperci wyznaczyli wartość oceny index Copernicus Value (ICV) „Nautologii” 2016 na wysokie 45,60.  „Początkami „Nautologia” sięga lat 1958-1965, kiedy to ukazywał się „Biuletyn Nautologiczny”. W miarę rozwoju działalności Towarzystwa, w kwietniu 1966 r. wydano pierwszy numer kwartalnika „Nautologia”, od roku 2005 rocznik. Nadal to jedyne w Polsce czasopismo o tematyce morskiej” – podkreślił prof. Hajduk.

Tegoroczne wydanie otwierają dwie Uchwały Sejmu RP w sprawie ustanowienia roku 2017 Rokiem Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz Josepha Conrada-Korzeniowskiego. Nie bez przyczyny ubiegły rok był rokiem tych dwóch wybitnych postaci. Na pierwszych stronach Nautologii, jako rozwinięcie, znajduje się obszerny opis programu „Niepodległa” i 100. rocznicy osadzenia Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnowskiego w Areszcie Gdańskim oraz relacja z jubileuszu 160-lecia urodzin Josepha Conrada. Oba autorstwa prof. kpt. ż. w. Daniela Dudy. Tradycyjnie Zarząd PTN zamieścił sprawozdanie z działalności Towarzystwa od października 2016 do kwietnia 2018 r. Więcej o treści najnowszego 155. numeru „Nautologii” na stronach: http://www.nautologia-ptn.pl/index.php/127-nautologia-nr-155-2018. Matką chrzestną nr. 155 „Nautologii była por. Małgorzata Pająk, która wyróżniona została również Krzyżem „Pro Mari Nostro”, który jest drugim po „Pierścieniu Hallera” honorowym odznaczeniem przyznawanym przez Ligę Morską i Rzeczną, która w tym roku obchodzi 100-lecie działalności.

 

Konferencje i wychowanie morskie.  Wśród ważnych obszarów aktywności członków Polskiego Towarzystwa Nautologicznego jest organizacja konferencji naukowych i udział w konferencjach w roli partnerów i ekspertów. Niezwykle istotnym obszarem aktywności jest partnerstwo i wspieranie działalności wychowawczej w szkołach noszących imię Karola Olgierda Borchardta. Zaangażowanie, pomysłowość i konsekwencja kolejnych pokoleń dyrekcji oraz nauczycieli w wychowanie morskie znajduje wysokie uznanie w środowisku Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, a każda inicjatywa   spotyka się zawsze z pełnym wsparciem.

Ważną częścią aktywności Towarzystwa jest uczestnictwo   w działalności Ogólnopolskiej Kapituły Zasłużonych Ludzi Morza w Kosakowie. Na podstawie złożonych przez PTN wniosków uhonorowano „Gwiazdami” w Ogólnopolskiej Alei Zasłużonych Ludzi Morza w Rewie m.in.: kmdra mgr.inż. Antoniego Garnuszewskiego, kmdra prof. Józefa Urbańskego, Augustyna Krauze, prof. Andrzeja Ropelewskiego (wspólnie z MIR), kpt.ż.w. Zygmunta Deyczakowskiego. Odsłonięto postumenty „Lwowa”, „Daru Pomorza”, ORP Iskry”, „Zewu Morza” oraz obelisk gen. bryg. Stanisława Dąbka i tablicę poświęconą udziałowi załóg PMH w Drugiej Wojnie Światowej. Szeroko o Alei Zasłużonych Ludzi Morza usytuowanej w Rewie mówiła pro. Małgorzata Pająk. Zarząd PTN przyznaje również nagrodę w dziedzinie nawigacji im. kmdr prof. Józefa Urbańskiego. Pierwszą laureatką została ppor. mar. mgr inż. Patrycja Jurdzińska za pracę magisterską pt. „Żegluga w Cieśninie Gibraltarskiej”.

Współpraca. Towarzystwo współpracuje ze Stowarzyszeniem Kapitanów Żeglugi Wielkiej, Stowarzyszeniem Starszych Mechaników, Towarzystwem Pamięci Józefa Piłsudskiego, towarzystwem Przyjaciół Nauk, Ligą Morską i Rzeczną, Związkiem Towarzystw Gdyni, Towarzystwem Miłośników Gdyni, Towarzystwem Upiększania  Miasta Pucka, Narodowym Muzeum Morskim, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej, Muzeum Ziemi Puckiej, Muzeum Piśmiennictwa  w Wejherowie.

Dalej aktywni. W czasie dyskusji członkowie Towarzystwa zwrócili uwagę na konieczność integracji środowisk związanych z gospodarką morską. „Dziś systematycznych badań nad historią Polski Morskiej nie prowadzi się na żadnej uczelni morskiej ani uniwersytetach, łącznie z wydziałami historycznymi. Nie ma seminariów doktoranckich, magisterskich ani licencjackich, których tematem przewodnim byłyby studia  w obszarze szeroko pojętej nautologii” – mówił prof. Sawicki w czasie dyskusji. Powinniśmy zaznaczyć swoją aktywność w konferencjach morskich – mówiła kpt. ż.w. Anna Wypych-Namiotko. Jako przykład podała udział w Międzynarodowej Konferencji na temat Ludzi Morza i ich karier zawodowych realizowanej w ramach projektu MENTORESS. „Pamiętając o historii należy myśleć o przyszłości” – mówił kpt. ż.w.  Wiesław Piotrzkowski  podkreślając, że istotne jest zainteresowanie działalnością nautologiczną również środowiska biznesu morskiego, w tym menedżerów portów morskich. Prof. Marek Grzybowski podkreślił, że Towarzystwo będzie dalej koncentrować się na działalności naukowej, wychowawczej i popularyzatorskiej. Będziemy utrwalać pamięć o ludziach, którzy budowali Polskę Morską i rozwijać działania na rzecz popularyzacji innowacji i osiągnięć polskiej gospodarki morskiej.